Werksessie 1e ronde

Energietransitie: een kansrijke horizon

De werksessie Energietransitie is overvol. Alle stoelen zijn bezet, en het zal blijken dat het uurtje dat voor dit onderwerp is uitgetrokken veel te kort is om alles te behandelen en iedereen aan het woord te laten. Twee grote inzichten blijven na afloop achter: de opgave waar we voor staan is enorm en de provincie moet vooral flexibel zijn, in regelgeving en in financiering.

Twee presentaties

Terwijl het podium onder het enorme orgel in de grote zaal volstroomt met deelnemers, staat er een dia op het scherm. Hierop staan zonnebloemen, zonnecollectoren, windmolens en een hoogspanningsmast. Hier gaat het vandaag om: energie en energietransitie. Karen Arpad (beleidsmedewerker Provincie Noord-Holland) praat de deelnemers door de werksessie heen. Als eerste zal Bart Witteman (Provincie Noord-Holland) ingaan op de ruimtelijke gevolgen van de energietransitie voor Noord-Holland, daarna geeft Arjen Donkersloot (Buck Consultants) een inkijkje in de economische kansen van deze opgave.

Petajoules

Bart Witteman stelt meteen de kernvraag. “Is het –ruimtelijk gezien– eigenlijk wel mogelijk om in 2050 energieneutraal te zijn?” Het korte antwoord is: “Niet als we het op de ‘traditionele’ manier gaan aanpakken. Als we bijvoorbeeld overal windmolens neerzetten, of op alle nieuwe huizen zonnedaken gaan leggen.” Hij onderbouwt dat met een overtuigend plaatje. De provincie Noord-Holland heeft als energievraag 270 ‘petajoules’. Daarvan wordt nu zo’n 5% duurzaam geproduceerd. Er moet dus nog een enorme stap worden gezet.

Bart Witteman en Karen Arpad

Interessante koppelingen

Als we de provincie even uit elkaar trekken in het noorden en de MRA in het zuiden, dan zien we dat het ene gebied vooral energie vraagt (MRA) en het andere de potentie heeft energie te leveren (NHN). De MRA kan op het eigen grondgebied niet voldoende energie opwekken om de ambitie te verwezenlijken. Noord-Holland Noord zou het eventueel kunnen, als we de energievraag van de mobiliteitssector niet meetellen. Witteman: “De boodschap is duidelijk. Als geheel kunnen we als provincie niet energieneutraal worden als we alleen denken aan traditionele verduurzaming. We zullen het moeten zoeken in interessante koppelingen van verschillende opgaven. Bijvoorbeeld de woningbouwopgave met de energieopgave. Of landbouw met de energieopgave.” Hij wijst op een relatief onbekend fenomeen in de provincie: de geothermie. “We zitten hier op een landelijke hotspot van aardwarmte.” Hij zet een afbeelding van de energie van de regio op het scherm. “Kijk niet alleen naar de provincie, maar bijvoorbeeld ook naar windmolenparken op zee.”   

Disruptieve overheid

Na de ruimtelijke aspecten van de energietransitie, neemt Arjen Donkersloot (Buck Consultants) de deelnemers mee naar de economische aspecten. Eerst een wake-up-call. Donkersloot: “De energietransitie was altijd een kabbelend verhaal. Innovatie en verandering ging met het tempo van een boemeltje. Dat boemeltreintje is onder dit kabinet een sneltrein geworden. We kunnen misschien zelfs wel spreken van een disruptieve overheid. Is dat alleen maar negatief? Nee. Er is ook veel geld te verdienen, er kunnen veel banen mee gecreëerd worden en we kunnen er als regio veel baat bij hebben.”

Arjen Donkersloot

Energie = economie

Aan de hand van een aantal cases laat hij zien dat de energietransitie vooral een economische transitie is. “Je kunt de opgave waar we voor staan koppelen aan het economisch DNA van de regio. Datacenters, we zijn daarin wereldtop! De wereld van de offshore windparken, wij hebben daar de haven voor! Er komt een enorme vraag naar goed opgeleid personeel. Al deze zaken moeten in de Omgevingsvisie zitten.”

Levendige discussie

De discussie met de zaal is levendig, en soms ook kritisch. Waarom wordt er bijvoorbeeld niet gepraat over kernenergie, merkt iemand op. Een gemeenteraadslid wijst erop dat hij veel aan zijn bevolking heeft uit te leggen. Kan de provincie daar niet bij helpen? Een bestuurder van het waterschap vraagt hoe lang de provincie de landbouw kan blijven faciliteren en tegelijkertijd de energieopgave halen? Gedeputeerde Jaap Bond pakt de microfoon en geeft antwoord. “Er zijn goede voorbeelden. De glastuinbouw in onze regio is bijvoorbeeld al heel ver met de energieomslag.” Een kleine alternatieve energieleverancier merkt op: “Ik loop bij innovaties vaak op tegen wet- en regelgeving, vooral van de provincie. Daar moet echt worden meebewogen.”

Geen makkelijke opgave

Dat zal inderdaad moeten, beaamt gedeputeerde Jack van der Hoek. “Ik vergelijk de opgave waar we voor staan met een diner. Met meerdere gangen. Het is ‘én, én, én, én.’ We hebben slimme koppelingen en samenwerkingen nodig. Solidariteit. Het vraagt om duidelijke regelgeving, vooral van het Rijk. Ik zie het als onze grootste opgave om ruimte te geven aan innovaties, en dat kunnen we doen door te kijken naar onze regelgeving. Misschien is er een soort crisis- en herstelwet nodig. Waar we ook aan moeten werken is het creëren van draagvlak, misschien met een landelijke publiciteitscampagne. Ook wat betreft de financiën kunnen we faciliteren. Zo is er onlangs een ‘proof of concept’-fonds opgezet van 18 miljoen. Kijk op de site van de provincie voor meer informatie daarover.”

De gedeputeerde sluit af. Van der Hoek: “Er ligt geen makkelijke opgave. Maar ik zie een kansrijke horizon.”

Richard Derks
Voeg toe aan selectie